कुसे औंसी (बुवाको मुख हेर्ने दिन) एक परिचय ।

परिचय

नेपाली समाज विविध धर्म, संस्कृति र परम्पराले भरिएको छ। यी मध्ये कुसे औंसी अथवा बुवाको मुख हेर्ने दिन एउटा महत्वपूर्ण पर्वका रूपमा मनाइन्छ। यो पर्वले पिताको सम्मान, कृतज्ञता र स्नेहलाई उजागर गर्छ। जसरी माता तिथी (मातातिर्थ औंसी) आमाको सम्झना र सम्मानका लागि मनाइन्छ, त्यसैगरी कुसे औंसी पिताको सम्मानार्थ मनाइन्छ।

---

नामाकरण र अर्थ

• “कुसे” भन्ने शब्द “कुश” (पवित्र घाँस) सँग सम्बन्धित छ। यस दिन कुशलाई आह्वान गरी धार्मिक कार्यमा प्रयोग गरिन्छ।
• “औंसी” भन्नाले अमावस्या (चन्द्रमा नभएको दिन) जनाउँछ।
  त्यसैले, भाद्र कृष्ण औंसीलाई कुसे औंसी भनिन्छ।
  यस दिनलाई जनप्रिय रूपमा बुवाको मुख हेर्ने दिन पनि भनिन्छ।

---

धार्मिक पृष्ठभूमि

कुसे औंसीको उत्पत्ति हिन्दु धार्मिक परम्परासँग सम्बन्धित छ। पुराणमा उल्लेख भएअनुसार, यस दिन भगवान विष्णु, पितृहरू र पिता समान व्यक्तिलाई श्रद्धा अर्पण गर्नुपर्छ।

• यस दिन कुशलाई घर ल्याएर पूजाआजा गर्ने प्रथा छ, किनभने कुशलाई पवित्र मानिन्छ।
• यसै दिनबाट पितृ पक्ष (श्राद्ध गर्ने पन्ध्र दिन) सुरु हुने भएकाले पनि यसको धार्मिक महत्व छ।

---

पर्व मनाउने विधि

१. कुश स्थापना

• बिहानै स्नान गरी शुद्ध भई पुरोहित वा घरका ज्येष्ठ सदस्यबाट मन्त्र उच्चारण गर्दै कुश ल्याइन्छ।
• कुशलाई घरमा राखेर पूजा गर्ने परम्परा छ।

२. पिताको सम्मान

• जीवित पितालाई मीठा खानेकुरा, लुगा वा उपहार अर्पण गर्ने गरिन्छ।
• पिताको चरण स्पर्श गरी आशिर्वाद लिने चलन छ।

३. पितृ तर्पण र श्राद्ध

• दिवंगत पिताको आत्माको शान्तिका लागि पिण्डदान, श्राद्ध, तर्पण तथा ब्राह्मण भोज गर्ने गरिन्छ।
• यसले पितृ तृप्त हुने विश्वास रहिआएको छ।

४. सामाजिक व्यवहार

• यो दिन परिवारजन एकत्रित हुन्छन्।
• बुवा र छोरा/छोरीबीचको सम्बन्ध अझ प्रगाढ बनाउने अवसरका रूपमा लिइन्छ।

---

सामाजिक र सांस्कृतिक महत्व

• यो पर्वले पिताको आदर, सम्मान र कृतज्ञता प्रकट गर्छ।
• नेपाली समाजमा बुबा परिवारको मेरुदण्ड मानिन्छन्, उहाँप्रति आभार प्रकट गर्ने अवसर यो दिनले दिन्छ।
• आधुनिक समाजमा पश्चिमी संस्कृतिबाट प्रभावित “Father’s Day” जस्तै, नेपाली मौलिक संस्कृतिको “बुवाको मुख हेर्ने दिन” अझ गहिरो भावनाले मनाइन्छ।
• यसले पिताप्रतिको स्नेह मात्र नभई पुर्खाप्रतिको श्रद्धा जोडिएको छ।